خدا فرزندی ندارد پس چرا تعبیر «آل الله» برای اهل بیت به کار می‌رود؟

استناد برخی از امور به خداوند به جهت بیان شرافت آن، امری رایج قبل و بعد از اسلام بوده است؛ برای نمونه، «روح الله» برای حضرت عیسی”علیه السلام»،(۱) و «خلیل الله» برای حضرت ابراهیم”علیه السلام».(۲)

علاوه بر افراد برخی از مکان‌ها مانند کعبه نیز به عنوان «بیت الله» شناخته می‌شوند.

همه موارد مذکور به صورت صریح و یا ضمنی مورد تأیید اسلام قرار گرفته است.

تعبیر «آل الله» نیز از تعابیری است که بعد از حمله اصحاب فیل به کعبه، به قریش گفته می‌شد؛ زیرا وجود کعبه، در مکه و تحت مدیریت و حفاظت قریش، اعتبار والایی برای قریشیان به شمار می‌آمد.

این اعتبار پس از حمله ابرهه و شکست او به اذن الهی توسط پرندگان، بسیار بیشتر شد.

این حادثه پیامدهای بسیاری داشت که از جمله آن، مشهور شدن این قوم به «آل الله» بوده است.(۳)

در تاریخ موارد بسیار زیادی وجود دارد که قریشیان خود را «آل الله» نامیده و به این توصیف افتخار نیز می‌کردند؛(۴) از جمله عبدالمطلب جد پیامبر(صلی الله علیه و اله) که این واژه را ضمن شعری بیان کرد.(۵)

امام صادق”علیه السلام» نیز پیرامون این نام‌گذاری می‌فرماید:

«قریش در میان عرب، آل‏ اللَّه‏ نامیده شدند. آنها را آل اللَّه گفتند؛ براى آن‌که در کنار بیت اللَّه ساکن بودند».(۶) همین استدلال در برخی کتاب‌های تاریخی نیز بیان شده است.(۷)

این تعبیر توسط بزرگان اهل سنت نیز مورد استفاده بوده است.

خلیفه دوم به حاکم مکه که عبدالرحمن بن ابزی را جانشین خود قرار داده و نزدش آمده بود، چنین می‌گوید:

«آیا عبدالرحمن را بر آل الله حاکم کردی؟…».(۸)

بنابر این، اضافه «آل» به کلمه «الله»، اضافه تشریفیه بوده و در مقام شرافت دادن به این قوم می‌باشد.(۹)

البته لازم به ذکر است؛ این استعمال با این‌که برای همه قریش به‌کار می‌رفته است، اما بسیاری از آنها شایسته چنین تعبیری نبوده‌اند و این استعمال به عنوان کلی بر آنان حمل می‌شده است.

اما جدای این استعمال رایج در آن زمان، می‌توان مصادیق دیگری را نیز برای این تعبیر به دست آوریم.

«آل الله» در معنایی خاص‌تر و دقیق‌تر بر آنانی صادق خواهد بود که خود را وقف خداوند کرده و رضای خداوند را بر رضای خود مقدم دارند و خواست الهی در همه اعمال آنان نمود خواهد داشت.(۱۰)

بنابر این، چنین تعبیری بر افراد والامقامی؛ مانند پیامبر(صلی الله علیه و اله) و اهل بیت”علیه السلام»به صورت ویژه صادق خواهد بود، در همین راستا امام حسین”علیه السلام» خود و اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه و اله) را آل الله می‌خواند: «ما آل الله و وارثان رسول خدا هستیم».(۱۱)همچنین در برخی از ادعیه نیز خطاب به اهل بیت آمده: «السَّلَامُ عَلَیْکُمْ یَا آلَ‏ اللَّهِ‏».(۱۲)

شاید بپسندید:  دیدگاه حضرت علی (ع) نسبت به علت پیدایش شب و روز، حرکت خورشید به دور زمین چیست؟

تعبیر «آل الله»، تعبیری شرک آلود نیست؛ این تعبیر به این معنا نیست که خداوند فرزندی داشته و اینان فرزندان اویند!

همان‌طور که تعبیر «بیت الله» و «روح الله» به این معنا نیست که خداوند خانه‌ و روحی دارد.

این نوع تعبیرها، تنها انتساب عرضی به خداوند بوده‌اند تا شرافتی از این طریق را به آنان منتقل کنیم که البته در هر یک وجه خاصی وجود دارد.

 

________________________________________

(۱). ر.ک: «نامیده شدن عیسی به روح الله»، سؤال ۶۲۰۵٫

(۲). فرات کوفی، ابوالقاسم، تفسیر فرات، ص ۲۲۱، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.

(۳). مسعودی، علی بن حسین، إثبات الوصیه للإمام علی بن أبی‌طالب”علیه السلام»، ص ۱۱۴؛ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، تحقیق، تدمری، عمر عبد السلام، ج ۱، ص ۲۵، بیروت، ‌دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.

(۴). مقدسی، مطهر بن طاهر، البدء و التاریخ، ج ۴، ص ۳۲،‌ بور سعید، مکتبه الثقافه الدینیه، بی‌تا.

(۵). مکی فاکهی، محمد بن إسحاق، أخبار مکه فی قدیم الدهر و حدیثه، محقق، عبد الله دهیش، عبد الملک، ج ۳، ص ۵۱؛ مسعودی، ابو الحسن علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق، داغر، اسعد، ج ۲، ص ۱۰۶، قم، دار الهجره، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.

(۶). شیخ صدوق، محمد بن على‏، الأمالی، ص ۲۸۶، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق.

(۷). ابن سعید أندلسی، نشوه الطرب فی تاریخ جاهلیه العرب، محقق، نصرت عبد الرحمن، ج ۱، ص ۳۳۲، اردن، مکتبه الأقصى، بی‌تا.

(۸). موصلی، أبو یعلى أحمد بن علی، مسند أبی یعلى، محقق، أسد، حسین سلیم، ج ۱، ص ۱۸۵؛ ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفه الأصحاب، تحقیق، بجاوی، علی محمد، ج ۴، ص ۱۴۹۰، بیروت، دار الجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.

(۹). مناوی قاهری، عبد الرؤوف بن تاج، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۵۶، مصر، المکتبه التجاریه الکبرى، چاپ اول، ۱۳۵۶ق.

(۱۰). مازندرانى، محمد صالح بن احمد،‌ شرح الکافی(الأصول و الروضه)، محقق، مصحح، شعرانى، ابوالحسن‏، ج ۷، ص ۱۷۲، تهران، المکتبه الإسلامیه، چاپ اول‏،‌ ‏۱۳۸۲ق.‏

(۱۱). ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب”علیه السلام»، ج ۴، ص ۵۲، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.

(۱۲). عاملی(شهید اول)، محمد بن مکی، المزار فی کیفیه زیارات النبی و الأئمه”علیه السلام»، ص ۱۶۲، قم، مدرسه امام مهدی(عج)، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.

منبع: اسلام کوئست