منظور از «روزی به اندازه کفاف» چیست؟

بنابر آنچه برخی از لغویان گفته‌اند: «و قُوتُهُ (کَفَافٌ) بِالْفَتحِ أَیْ مِقدَارُ حَاجَتِهِ مِن غَیرِ زِیَادَهٍ وَ لَا نَقصٍ سُمِّىَ بِذلِکَ لِأَنَّهُ یَکُفُّ عَن سُؤَالِ النَّاسِ و یُغنِی عَنهُم»؛‏(۱) قوت کَفاف -به فتح کاف- به آن مقدار از روزی اطلاق می‌شود که زیاد و کم نیست و به اندازه است و به این علت به آن کفاف گفته‌اند که انسان را از اظهار نیاز به مردم باز داشته و او را بی‌نیاز می‌سازد. بنابراین، کفاف؛ ثروتی است که انسان را از اسراف باز داشته و نیازهای ضروری او را برطرف نماید. البته کفاف نسبت به افراد مختلف بر اساس شأنیت و موقعیت فردی و اجتماعی آنان متفاوت است.

در روایات درباره روزی به قدر کفاف می‌خوانیم:

سَماعه گوید: از امام صادق”علیه السلام» در باره مردى پرسیدم که جز توشه یک روز خود چیزى ندارد، گفتم: آیا کسى که روزى یک روز خود را دارد باید به آن‌که چیزى ندارد احسان کند، و آن‌کس که روزى یک ماه خود را دارد باید به آن‌کس که چنین نیست احسان کند، و براى سال نیز به همین صورت، یا این‌که این مقدار همان اندازه «کفاف» است که نگاه‌داشتن و بذل نکردن آن موجب سرزنشى نیست؟ حضرت صادق”علیه السلام» فرمود: «بهترین شما در این‌باره کسى است که به ایثار مایل‌تر و به برگزیدن دیگران بر خود حریص‌تر باشد. خداى متعال می‌فرماید: “دیگران را بر خویشتن مقدّم می‌دارند با این‌که خود نیاز دارند”.(۲) درباره نگاه‌دارى قدر کفاف ملامتى نخواهد بود. و همواره دست بالا(بخشنده) نیکوتر از زیرین است؛(یعنى: بکوشید تا همیشه دستى بخشنده داشته باشید، اگر چه به چیزى اندک). و در بخشش از آن‌کس شروع کن که نانخور تو است».(۳)

امیر مؤمنان علی”علیه السلام» فرمود: «مدیریت مناسب با مال کفاف بهتر است از ثروت بسیار همراه با اسراف».(۴)‏

________________________________________

(۱). فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ص ۵۳۶، قم، منشورات دار الرضی، چاپ اول، بی‌تا.

شاید بپسندید:  چطوری غذا خوردن را به کودک یاد بدم؟

(۲). «وَ یُؤْثِرُونَ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَهٌ»؛ حشر، ۹٫

(۳). کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۴، ص ۱۸، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق؛ حکیمى، محمدرضا، حکیمى، محمد، حکیمى، على، الحیاه، ترجمه آرام، احمد، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، چاپ اول، ۱۳۸۰ش.

(۴). ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(صلی الله علیه و اله)، ص ۷۹، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.

اسلام کوئست