نظر واژه‌شناسان و مفسران مسلمان درباره ریشه و معنای واژه تورات چیست؟

توراه یا توراه واژه‌ای‌ عبری است و در زبان عربی به عنوان واژه‌ای دخیل به شمار می‌آید، اما در کتاب‌های لغت عربی – مانند بسیاری از واژه‌های مشابه – به نظام اشتقاق تصریفی رفته و معناهایی نیز برای آن عنوان شده که شاید برگرفته از همان زبان اصلی باشد:

«تورات»(توراه) از ریشه «وری» است و «وری»؛ یعنی: مردمانى که در هر زمان بر روى زمین زندگى می‌کنند (مردم هر عصرى) نه گذشتگان و نه آیندگان، مثل این‌که مردم هر عصر زمین را پوشانده‌اند.(۱) «وَرَّى – تَوْرِیَهً (وری‏) النارَ»؛ یعنی: آتش را بر افروخت.(۲) «وَرَى الزَّنْدُ»؛ یعنی: آتش‌ناک شد آتش‏زنه.(۳) ‏«ورّی الأمر»؛ یعنی: آن امر را پنهان ساخت.(۴)

کلمه «تورات» در کتاب‌های لغت و تفاسیر قرآن به معانی زیر آمده است:

«تورات» به معناى شریعت و تعلیم است که از زبان عبرانى وارد زبان عربى شده است.(۵)

تورات، اسم اعجمی(غیر عربی) است.(۶)

معناى «تورات» ضیاء و نور است، همان‌گونه که اعراب معتقدند.

و در قرآن آیه «وَ لَقَدْ آتَیْنا مُوسى‏ وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِیاءً»(۷) دلیل بر این سخن است… اصل کلمه «توراه» از «توریه» بر وزن «تَفعله» – به فتح تاء و سکون واو، و فتح راء و یاء – است.(۸)

واژه «توراه»؛ بر وزن «تَفعله» و در زبان فارسی بر وزن «فَوعله» است.

اسفار پنج‌گانه موسی.(۹) که عبارت است از:

۱-۵٫ ژنز یا سِفْرِ تکوین تا استقرار عبرانیان در مصر

۲-۵٫ جلای وطن یا سِفْرِ خروج

۳-۵٫ سِفْرِ لاویان یا احکام صریح مذهبی

۴-۵٫ سِفْرِ اعداد یا شرح نیروی مادی قوم

۵-۵٫ سِفْرِ تثنیه یا مکمّل کتاب‌های یادشده قبل.(۱۰)

مجموعه اسفار پنج‌گانه و ملحقات تورات را عهد قدیم یا عهد عتیق می‌گویند.

قرآن کریم واژه «تورات» را بر آنچه از سوى خداوند به موسى از طریق وحى فرو فرستاده، به‌کار می‌برد.(۱۱) آنچه قرآن بدان اشارت برده است، غیر از تورات کنونى است.

شاید بپسندید:  دانلود نمونه سوال درس فقه ۵ حوزه علمیه ۱۳۹۵

بنابر آیات قرآنى:

یک. کتاب حضرت موسى”علیه السلام» در الواح به او نازل شده و از هر موضوعى اندرزى و احکامی در آن بوده است.(۱۲)

دو. تورات؛ سراسر نور و هدایت بوده و پیامبران و علماى بنى اسرائیل به وسیله آن میان مردم داورى و حکم می‌کرده‌اند.(۱۳)

سه. حضرت عیسى”علیه السلام» نیز تورات را تصدیق کرده است.(۱۴)

چهار. اگر یهودیان به کتاب خویش عمل می‌کردند، آسمان و زمین باب روزى خویش را بر آنان می‌گشود.(۱۵)

 

________________________________________

(۱). فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج ‏۸، ص ۳۰۵؛ راغب اصفهانى، حسین بن محمد،  مفردات الفاظ قرآن‏، ص ۸۶۶، بیروت، دار القلم‏، چاپ اول.

(۲). ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج ‏۱۵، ص ۳۸۸؛ بستانی، فؤاد افرام، مهیار، رضا، فرهنگ ابجدی عربی- فارسی، ص ۹۸۱، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۵ش.

(۳). زمخشرى، محمود بن عمر، مقدمه الادب‏، ص ۱۲۰، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران‏، چاپ اول.

(۴). حمیرى، نشوان بن سعید،شمس العلوم‏، ج ۱۱، ص ۷۱۴۱

(۵). مصطفوی، حسن، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، ج ‏۱، ص ۴۳۵طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏۳، ص ۹

(۶). زمخشری، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج ‏۱، ص ۳۳۵، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق.

(۷). انبیاء، ۴۸٫

(۸). فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏۷، ص ۱۳۱؛ لسان العرب، ج ‏۱۵، ص ۳۸۹٫

(۹). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج ۱، ص ۴۳۴‏؛ فرهنگ ابجدی عربی- فارسی، ص ۲۷۲٫

(۱۰). لغت نامه دهخدا، واژه «تورات».

(۱۱). آل عمران، ۳؛ مائده، ۴۴٫

(۱۲). اعراف، ۱۴۵٫

(۱۳). مائده، ۴۴؛ آل عمران، ۳٫

(۱۴). آل عمران، ۵۰؛ مائده، ۴۶٫

(۱۵). مائده، ۶۶٫

منبع: اسلام کوئست