آیا این سخن: «خدایا، کسی را که عقل دادی، چه چیزی ندادی؛ و کسی را که عقل ندادی، چه چیزی دادی»، حدیث است؟!

این سخن به عنوان مَثَل از خواجه عبد الله انصارى نقل شده است: «الهى آن که را عقل‏ دادى‏ پس چه ندادى؟ و آن که را عقل ندادى پس چه دادى»؟(۱)

به نظر می‌ رسد چنین سخنی برداشت از حدیث باشد، و آن به جهت اهمیت و جایگاه عقل در تعالیم اسلام است.(۲)

چنانچه ملا صالح مازندرانی نیز در توضیح سخن رسول خدا(صلی الله علیه و اله) که می‌فرماید: «مَا قَسَمَ اللَّهُ لِلْعِبَادِ شَیْئاً أَفْضَلَ مِنَ الْعَقْلِ فَنَوْمُ الْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ الْجَاهِلِ وَ إِفْطَارُ الْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ صَوْمِ الْجَاهِلِ وَ إِقَامَهُ الْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ شُخُوصِ الْجَاهِلِ وَ لَا بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا وَ لَا نَبِیّاً حَتَّى یَسْتَکْمِلَ الْعَقْل»‏؛(۳) رسول خدا (صلی الله علیه و اله) فرمود: خدا چیزى را براى بندگان بهتر و برتر از عقل قسمت ننموده، پس از این رو خواب عاقل برتر از شب بیدارى جاهل و نادان است، و افطار و خوردن و آشامیدن عاقل بهتر از روزه داشتن جاهل، و ماندن عاقل (در شهر خود) برتر از مسافرت جاهل است. و خداوند پیامبری را نفرستاده، مگر این‌که عقل (مردم) را کامل گرداند.

در شرح کافی بدان اشاره می‌کند، و می‌گوید: چنان‌که در فارسی می‌گویند؛ إلهى آن‌را که عقل‏ دادى‏ چه ندادى‏ و آن‌را که عقل ندادى چه دادى؟ و مقصود از این‌که عقل بالاترین و با فضیلت‌ترین چیزی است که خداوند برای بندگان قسمت نموده، همین معنا است که عرف از آن می‌فهمد.‏(۴)

________________________________________

(۱). شهیدی، سید جعفر، شرح مثنوى، ج ‏۵، ص ۳۲۰، تهران، علمی و فرهنگی، چاپ دوم، ۱۳۸۰ش. (نقل از، امثال و حکم).

(۲). ر. ک: ۴۷۴۴۰، ۲۲۷، ۱۱۳۴۳.

(۳). برقی، ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین، ج ‏۱، ص ۱۹۳،‏ دار الکتب الإسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۷۱ق.

شاید بپسندید:  دانلود نمونه سوال درس رجال ب۱ حوزه علمیه

(۴). مازندرانى، محمد صالح بن احمد، محقق، مصحح، شعرانى، ابوالحسن،‏ ج ‏۱، ص ۹۸- ۹۹، تهران، المکتبه الإسلامیه، چاپ اول،۱۳۸۲ ق.‏

منبع: اسلام کوئست