آیا دین اسلام در خصوص تناسب داشتن کار با شأن و شخصیت توصیه‌ای دارد؟

پرسش

نظر اسلام در خصوص تناسب کار با شخصیت چیست؟

پاسخ

شأن‌ به معنای منزلت و جایگاه اجتماعی، خانوادگی و فردی هر انسانی است، که در دین اسلام نیز در مواردی به آن پرداخته شده است.

اما آنچه در این ارتباط قابل توجه بوده این است که انسان نباید شأن و شخصیت خود را آن قدر بالا برده و به اصطلاح، شأن کاذب برای خویش بسازد که تصور کند هر کاری در شأن او نیست.

البته روشن است؛ افرادی که دارای تحصیلات عالیه اند و یا در اجتماع دارای منزلت و جایگاه والایی هستند و به همین دلیل، توانایی اشتغال به کارهای ارزشمندتر را دارند، نباید استعداد و صلاحیت‌های خویش را در کارهای کوچک‌تری که از دست هرکسی برمی‌آید صرف کنند.

البته این موضوع درجایی است که جامعه قدر چنین افرادی را دانسته و زمینه کار مهم را برای آنها فراهم آورد، اما اگر جامعه قدر چنین افرادی را ندانست و اگر از سر اجبار و اضطرار مجبور به تهیه معیشت باشند، کارهای کوچک نیز برای هیچ انسانی عیب نیست، بلکه بسیار ارزنده بوده و می‌تواند برای دیگران نیز الگو باشد؛ چرا که رسول خدا «صلی الله علیه و اله» می فرمایند کسى که در راه تأمین مخارج خانواده‏‌اش زحمت می‌‌‏کشد، مانند مجاهد در راه خدا است: «الْکَادُّ عَلَى عِیَالِهِ کَالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّه».(1)

در روایت دیگری آمده است روزی مرد نصرانی برای سرزنش به امام باقر”علیه السلام» گفت آیا مادرت آشپز بود. حضرت در جوابش فرمود: «این شغلش بود».(2)

آنچه که ارزشی برای یک فرد به شمار می‌آید آن است که در زندگی به دنبال کار و تلاش باشد. و از راه حلال بتواند مخارج زندگی‌‌اش را تأمین کند.

در طرف مقابل، آنچه برای یک فرد عیب است، تن پروری و سربار خانواده و یا جامعه شدن است و این‌که هیچ فعالیت مفیدی برای اجتماع انجام ندهد، اما کارگری، دست فروشی و دیگر مشاغلی که به ظاهر، مطابق با شأن به نظر نمی‌آید به خودی خود برای هیچ فردی عیب و دون شأن نیست، مگر آن‌که انسان بتواند از راه مشروع کار مهم  تری را انجام داده، اما با این وجود، آن کار مهم را رها کرده و کار کم  اهمیت تری را برگزیند.

شاید بپسندید:  دانلود قالب اماده پاور پوینت برای سخنرانی

یک انسان – اعم از جوان، میانسال و…- باید تا موقع فراهم شدن شغل مناسب به کار و تلاش بپردازد و نگران شأن و شخصیت خود نباشد که مثلاً فلان شغل در شأن من نیست.

ما در تاریخ، فراوان شخصیت‌‌هایی داشتیم که کار می‌‌کردند و از این بابت هیچ مشکلی نداشتند. میثم تمار در حالی‌که جزو بزرگ‌ترین شخصیت‌های تاریخ اسلام است، خرمافروشی ساده بود.

_______________________________________

(1). منسوب به على بن موسى، امام هشتم «علیه السلام»‏، الفقه المنسوب إلى الإمام الرضا”علیه السلام»، ص 208، مشهد، مؤسسة آل البیت”علیه السلام» ، چاپ اول، 1406 ق.

(2). ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب «علیه السلام»، ج ۴، ص ۲۰۷، قم، انتشارات علامه، چاپ اول، 1379ق.