آیا خدا افراد هفتاد ساله را دوست دارد و افراد هشتاد ساله را مورد عذاب قرار نمی‌دهد؟

متن سوال

از امام صادق”علیه السلام» روایتی نقل شده است که؛ «خداوند تعالی افرادی که ۷۰ ساله‌اند را دوست دارد. و افرادی که در سن ۸۰ هستند آنها را مورد عذاب قرار نمی‌دهد».

من سعی کردم این حدیث را بررسی نمایم ولی نتوانستم موفق بشوم. آیا چنین حدیثی وجود دارد؟

اگر وجود داشته باشد مورد اعتماد است؟ منبع این حدیث چیست، و در چه شرایطی گفته شده است؟ یا این‌که این حدیث جعلی است؟

حدیثی از امام صادق”علیه السلام» در منابع روایی وجود دارد که در پاداش زندگی مؤمنانه اعلام کرده که بعد از چهل سالگی؛ افراد با ایمان در هر دهه، مورد لطف و مرحمت ویژه‌ای از طرف خداوند قرار می‌گیرند. اگر اندک تسامحی در سند این روایت داشته باشیم، با توجه به دیگر روایت، محتوای آن‌را می‌توان پذیرفت.

 

پاسخ تفصیلی

از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی، نعمت عمر و زندگی در دنیا است؛ مؤمنان با استفاده از این نعمت بزرگ خود را برای زندگی ابدی آماده می‌کنند و سعی دارند تا از عمر خویش به بهترین وجه استفاده کنند؛ لذا با گذشت عمر؛ اگر از تجارب گذشته استفاده شود، اشتباهات دوران جوانی کمتر تکرار خواهد شد و با نزدیک شدن عمر دنیوی خویش به انتهاء آن، فرد باایمان خود را آماده دیدار با ربّ العالمین خواهد نمود.

چنین عمری که در راه طاعت و بندگی خدا باشد، با ارزش است و طولانی شدن آن باعث کسب هر چه بیشتر رضای الهی می‌شود.

در روایتی در کتاب شریف کافی آمده است، عمر چنین مؤمنانی به چند مرحله تقسیم شده که رونده این راه که همان مؤمنان‌اند با رسیدن به هر مرحله، پاداشی ویژه از سوی خداوند دریافت خواهند کرد.

بررسی سندی روایت

«عِدَّهٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِی نَجْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْمُغِیرَهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ”علیه السلام» قَالَ سَمِعْتُهُ یَقُولُ:‏ إِذَا بَلَغَ الْمُؤْمِنُ‏ أَرْبَعِینَ سَنَهً آمَنَهُ اللَّهُ مِنَ الْأَدْوَاءِ الثَّلَاثَهِ الْبَرَصِ وَ الْجُذَامِ وَ الْجُنُونِ فَإِذَا بَلَغَ الْخَمْسِینَ خَفَّفَ‏ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حِسَابَهُ فَإِذَا بَلَغَ سِتِّینَ سَنَهً رَزَقَهُ اللَّهُ الْإِنَابَهَ فَإِذَا بَلَغَ السَّبْعِینَ أَحَبَّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ فَإِذَا بَلَغَ الثَّمَانِینَ أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِإِثْبَاتِ حَسَنَاتِهِ وَ إِلْقَاءِ سَیِّئَاتِهِ فَإِذَا بَلَغَ التِّسْعِینَ غَفَرَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ کُتِبَ أَسِیرَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ ».(۱)

این روایت را مرحوم کلینی از عده‌ای از اصحاب از احمد بن محمد نقل کرده است. اشکالی در «عده من اصحابنا»(۲) نیست و مورد قبول‌اند. احمد بن محمد در این‌جا، مشترک بین احمد بن محمد بن عیسی با احمد بن محمد بن خالد برقی است، در هر دو صورت، این دو از بزرگان مورد قبول در نقل روایات‌اند.(۳)

نجاشی در توصیف عبدالرحمان بن ابی‌نجران می‌گوید: «عبدالرحمن، ثقهٔ ثقه است و به روایاتش اعتماد می‌شود».(۴)

درباره محمد بن قاسم بن فضیل بن یسار گفته شده است: «او و پدرش و عمویش علاء و جدش فضیل، همه مورد اعتمادند».(۵)

راوی بعدی شخصی است به نام «علی بن مغیره»، که اطلاع چندانی از وی نداریم و ترجمه و تاریخی برای او ذکر نشده است، مگر آن‌که چند روایت از او بدون واسطه از امام صادق”علیه السلام» نقل شده است.

شاید بپسندید:  دانلود برگزیده تفسیر نمونه سوره ق با فرمت ورد و پی دی اف

بنابراین به غیر از علی بن مغیره که مجهول است و اطلاعی از او در دسترس نیست، می‌توان گفت این روایت مشکل سندی دیگری ندارد.

بررسی متن روایت

امام صادق”علیه السلام» فرمود: «هرگاه مؤمنى به چهل سالگى رسد خداوند او را از سه درد ایمن سازد: پیسى، خوره، و دیوانگى؛ و هرگاه پنجاه ساله شد خداوند حسابش را سبک گرداند؛ و هرگاه به شصت سالگى رسید خداوند، توبه را نصیب او گرداند؛ و هرگاه به هفتاد سالگى رسید آسمانیان او را دوست بدارند؛ و هرگاه هشتاد ساله شد خداوند فرمان دهد حسناتش را بنویسند و گناهانش را بزدایند؛ و هرگاه به نود سالگى رسید خداوند گناهان قبل و بعد او را بیامرزد و چنین (برای او) نویسد: اسیر خدا در زمین!».

مفهوم و محتوای این روایت تا حد زیادی واضح و روشن است و نیازی به توضیح ندارد، اگر چه بر طبق برخی دیگر از روایات(۶) از سن چهل سالگی بر مؤمن سخت‌گیری می‌شود و تمام کارهای کوچک و بزرگش نوشته می‌شود ولی با استمرار زندگی مؤمنانه و استقامت در راه خدا؛ وقتی به سن پنجاه سالگی می‌رسد، خداوند متعال به پاس تلاش و مقاومت او مقداری از این سخت‌گیری را کم کرده و حساب و محاسبه‌اش را سبک می‌گرداند، سپس در سن شصت سالگی خداوند توبه را نصیب او می‌کند تا اگر گناهی هم مانده با توبه واقعی بر طرف شود و در سن هفتاد و هشتاد سالگی است که تنها حسناتش نوشته می‌شود و در سن نود سالگی که یک عمر زندگی مؤمنانه را پشت سر گذاشته و اعضا و جوارحش را در این راه فرسوده نموده و پیر و فرتوت شده و ترحم هر انسانی را به خود جلب می‌کند، در این‌جا است که خداوند او را مورد خطاب قرار داده و به عنوان اسیر خود در دنیا معرفی می‌کند که کنایه از مورد لطف و رحمت خدا قرار گرفتن است، و روشن است که کریمی همچون خداوند متعال چگونه با اسیر درمانده و سالخورده خود رفتار می‌کند.

بنابراین با مقداری تسامح می‌توان سند این روایت را مورد قبول قرار داده و محتوای آن نیز در کنار دیگر روایات قابل قبول است.

 

________________________________________

(۱). کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۸، ص ۱۰۸، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ش.

(۲). ر.ک: «منظور از مشیخه و عده من اصحابنا»، سؤال ۴۹۱۲۳٫

(۳). احمد بن محمد بن عیسی از بزرگان اصحاب امامیه است. او شیخ و بزرگ اهل قم در زمان خود بود که امام رضا”علیه السلام»، امام جواد”علیه السلام» و امام هادی”علیه السلام» را ملاقات کرده و کتاب‌های متعددی تألیف کرده است. ر.ک: «معرفی برخی از راویان در اسناد کتاب کافی»، سؤال ۵۷۱۲۵٫

(۴). نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعه، ص ۲۳۵، قم، دفتر نشر اسلامی، ۱۴۰۷ق.

(۵). همان، ص ۳۶۲٫

(۶). «مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَى عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ دَاوُدَ عَنْ سَیْفٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ”علیه السلام» إِنَّ الْعَبْدَ لَفِی فُسْحَهٍ مِنْ أَمْرِهِ مَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ أَرْبَعِینَ سَنَهً فَإِذَا بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَهً أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى مَلَکَیْهِ قَدْ عَمَّرْتُ عَبْدِی هَذَا عُمُراً فَغَلِّظَا وَ شَدِّدَا وَ تَحَفَّظَا وَ اکْتُبَا عَلَیْهِ قَلِیلَ عَمَلِهِ وَ کَثِیرَهُ وَ صَغِیرَهُ وَ کَبِیرَ»؛ الکافی، ج ۸، ص ۱۰۸٫

منبع: اسلام کوئست