منظور از «طلای سرخ» در روایات چیست؟ آیا مراد طلا است یا مس؟ آیا واقعیت دارد که مس در شبه جزیره عربستان از طلا با ارزش‌تر بود؟!

 

عبارت طلای سرخ؛ «الذَّهَبِ الْأَحْمَرِ» در بسیاری از منابع روایی و تاریخی وجود دارد.

امام علی”علیه السلام» به نقل از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) در توصیف نعمت بهشتی چنین می‌فرماید: «زینت‌هایى بر آنها نهاده شده به رنگ دُرّ و یاقوت که با لؤلؤ و مرجان، نقره‌کارى شده  و روی آنها از طلاى سرخ است که با روپوش عَبقرى(۱) و ارغوان‏(۲) می‌باشد…».(۳) این روایت با اندکی تفاوت در الفاظ در منابع حدیثی اهل سنت نیز آمده است.(۴)

در تعبیر دیگری چنین آمده: «بر مردم زمانی خواهد آمد که مرگ برای آنها از طلای سرخ نیز با ارزش‌تر خواهد بود».(۵)موارد دیگری در منابع شیعه(۶) و سنی(۷) نیز وجود دارد که از این تعبیر استفاده شده است.

منظور از تعبیر طلای سرخ(الذهب الاحمر) مس و فلزات دیگر غیر از طلا نیست؛ زیرا از برخی روایات به دست می‌آید که اینها غیر از طلای سرخ هستند؛ امام صادق”علیه السلام» می‌فرماید: «اى مفضّل! در این اشیا و موجودات در عالم که رافع نیاز انسان هستند اندیشه کن.

خاک براى ساختن بنا، … مس براى ساخت ظروف، طلا و نقره براى معامله و ذخیره‌سازى ثروت‏…».(۸)

اکنون با تحلیل معنایی برخی روایات به معنای این عبارت خواهیم رسید:

رسول اکرم(صلی الله علیه و اله) می‌فرماید: «به زودى امتم به سه گروه تقسیم می‌شوند: گروهى فرقه حق هستند که هیچ باطلى به آنها مخلوط نمی‌شود، مَثَل‏ آنان مَثَل طلاى سرخ است که هر چه آن‌را در آتش قالب‌ریزى کنى بهتر و پاکیزه‌تر می‌شود…».(۹)

همچنین در تعبیر دیگری آمده: «مَثَل مؤمن مَثَل تکه‌ای طلای سرخ است که آتش بر آن ریخته‌اند و هرچه آن آتش را بر افروخته‌تر کنند، تغییر نمی‌کند و چیزی از آن کم نمی‌شود».(۱۰)

برخی از علما نیز در ذیل گفتار «مَا أعلم علیها إِلَّا مَا یَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى الذَّهَبِ الْأَحْمَرِ»(۱۱) آورده‌اند: این تعبیر به این معنا است که زرگر از طلای سرخ چیزی نمی‌داند، مگر این‌که این طلا از هر عیبی خالی است، به همین منوال ما نیز در مورد آن شخص هیچ عیبی را نیافته‌ایم.(۱۲)

شاید بپسندید:  اموال میت اگر هیچ وارثی غیر از شوهرش نداشته باشد، به چه کسی می‌رسد؟

بنابراین، می‌توان گفت؛ طلای سرخ، طلایی است که حرارت و آتش بر او اثر منفی نداشته و برخلاف طلاهای امروزی، مقاومت بسیار بالایی دارد؛ این همان طلای خالص و با عیار بالا است که هم طلا است و هم مقاومت بسیار بالایی دارد و از طلاهای رایج در این دوره و مسکوک آن دوره بالاتر است.

 

________________________________________

(۱). نوعی دیبای منقش؛ فرهنگ فارسی معین، واژه عبقری

(۲). گلی سرخ رنگ و پیوسته می‌باشد؛ فرهنگ لغت عمید، وازه ارغوان.

(۳). کوفى، فرات بن ابراهیم‏، تفسیر فرات الکوفی، تحقیق، محمودی، محمد کاظم، ص ۲۱۲، تهران، وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.

(۴). ر.ک: أبو نعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، صفه الجنه، محقق، عبد الله، علی رضا، ج ۲، ص ۲۴۲ – ۲۴۴، دمشق، دار المأمون للتراث، بی‌تا.

(۵). أبو نعیم اصفهانی، أحمد بن عبد الله، حلیه الأولیاء و طبقات الأصفیاء، ج  ۱، ص ۳۸۴، مصر، السعاده، ۱۳۹۴ق.

(۶). ر.ک: شیخ مفید، الامالی، محقق، مصحح، استاد ولی، حسین، غفاری، علی اکبر، ص ۳۳۰، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.

(۷). بخاری، محمد بن إسماعیل، صحیح بخاری، محقق،‌ الناصر، محمد زهیر بن ناصر، ج ۶، ص ۱۰۷، بیروت، دار طوق النجاه،‌ چاپ اول، ۱۴۲۲ق.

(۸). مفضل بن عمر، توحید المفضل، محقق، مصحح، مظفر، کاظم‏، داوری، ص ۸۵، قم، داورى‏، چاپ سوم، بی‌تا.

(۹). هلالی، سلیم بن قیس، کتاب سلیم بن قیس الهلالی، محقق، مصحح، انصاری زنجانی خوئینی، محمد، ج ۲، ص ۸۲۶، قم، نشر الهادی، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.

(۱۰). حاکم نیشابوری، أبو عبد الله محمد بن عبد الله، المستدرک على الصحیحین، تحقیق، عبد القادر عطا،‌ مصطفى، ج ۴، ص  ۵۵۸، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.

(۱۱). شیبانی، أحمد بن محمد بن حنبل، مسند أحمد بن حنبل، محقق، شعیب الأرنؤوط، عادل مرشد، و …، إشراف، ترکی، عبد الله بن عبد المحسن، ج ۴۰، ص ۳۸۲، بیروت، مؤسسه الرساله، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.

(۱۲). عسقلانی، أحمد بن علی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، تصحیح، الخطیب، محب الدین، تعلیقه، عبد العزیز بن عبد الله بن باز، ج ۸، ص ۴۷۰، بیروت، دار المعرفه، ۱۳۷۹ق.

منبع: اسلام کوئست