عطیه عوفی که در سفر کربلا همراه جابر بن عبد الله انصاری به زیارت قبر امام حسین”علیه السلام» رفت، که بود؟

جابر بن عبدالله انصاری که از صحابه پیامبر اسلام(صلی الله علیه و اله) بود، با عطیه عوفی که همراه او بود، چه نسبتی داشت؟

عطیه بن سعد بن جناده عوفی، با کنیه ابا الحسن بوده(۱) و مادر او گویا از اسیران آزاد‌ شده رومی بود.(۲)

در منابع روایی آمده است نام عطیه از کلام امام علی”علیه السلام» که در مورد او گفته بود، گرفته شد:

روزی سعد بن جناده نزد امام علی”علیه السلام» آمد و بعد از خبر دادن به ولادت فرزندش از ایشان تقاضا کرد که ‏نامی بر او بنهد.

آن‌حضرت نوزاد را در آغوش گرفت و فرمود: «هذا عطیه الله»‏؛ این نوزاد، عطا و موهبت الهی است؛ لذا نام او را عطیه نهادند.(۳)

حضرت علی”علیه السلام» بعد از مراسم نام‌گذاری، برای عطیه حقوق ماهانه‌ای قرار داد و پدرش با دریافت‏ آن برای کودک مواد خوراکی تهیه می‌کرد.(۴)

در مورد تاریخ ولادت عطیه، نقلی وجود ندارد با این حال از داستان نام‌گذاری به دست می‌آید که احتمالاً عطیه در سال‌های حضور امام علی”علیه السلام» در کوفه (بین سال‌های ۳۶ تا ۴۰) به دنیا آمده باشد.

عطیه در ماجرای شورش عبدالرحمن بن محمد اشعث به یاری وی شتافت و پس از شکست او به ایران گریخت و در فارس ماند.

حجاج بن یوسف به محمد بن قاسم ثقفی، حاکم فارس، دستور داد تا عطیه را نزد خود فراخوانده و از او بخواهد که علی بن ابی‌طالب را لعن کند و اگر چنین نکرد، چهارصد ضربه شلاق به او زده و سر و ریش او را بتراشد!

حاکم فارس نیز پس از احضار عطیه، نامه حجاج را برای او خواند و چون او حاضر به ناسزاگویی به امام علی”علیه السلام» نشد، دستور داد تا چهارصد ضربه شلاق به او نواخته و موهای سر و صورتش را بتراشند.(۵)

پس از این ماجرا وی به خراسان رفت و در آن‌جا ماند تا این‌که حجاج مُرد و عمر بن هبیره حاکم عراق شد، عطیه نامه‌ای به او نوشت و در پی موافقت او بار دیگر به زادگاهش کوفه بازگشت.(۶)

عطیه احادیث بسیاری از صحابه پیامبر خدا(صلی الله علیه و اله) نقل کرده است و بسیاری از منابع شیعه(۷) و اهل سنت(۸) از او روایت نقل کرده‌اند که البته برخی از اهل سنت او را ضعیف می‌شمرند(۹) و شاید این تضعیف به جهت تمایل او به تشیع ‌باشد.

شاید بپسندید:  بهترین چیزی که انسان می‌تواند از ائمه اطهار «علیهم السلام» بخواهد، چیست؟

در مورد نسبت جابر و عطیه، مطلب خاصی وجود ندارد، جز این‌که عطیه روایاتی را از جابر نقل کرده(۱۰) که نشان از همراهی این دو در زمان‌های مختلف دارد.

عطیه به همراه جابر، از اولین افرادی بودند که به زیارت قبر امام حسین”علیه السلام» رفته که در منابع روایی، نقل مفصلی از آن ذکر شده است.(۱۱)

سرانجام عطیه عوفی در سال ۱۱۱ هجری قمری، دار فانی را وداع گفت.(۱۲)

 

________________________________________

(۱). ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، ج ۶، ص ۳۰۵، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.

(۲). همان.

(۳). طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، تحقیق، ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج ۱۱، ص ۶۴۱، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.

(۴). الطبقات ‏الکبرى، ج ‏۶، ص ۳۰۵٫

(۵). تاریخ ‏الطبری، ج ‏۱۱، ص ۶۴۱٫

(۶). الطبقات ‏الکبرى، ج ‏۶، ص ۳۰۵٫

(۷). ر .ک: شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، محقق، غفاری، علی اکبر، ج ۱،‌ ص ۲۳۶،  عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق، رسولی محلاتی، هاشم، ج ۲، ص ۸۶

(۸). ترمذی، محمد بن عیسى، سنن الترمذی، محقق، شاکر، أحمد محمد، عبد الباقی، محمد فؤاد، ‌ج ۲، ص ۴۲۸؛ تمیمی موصلی، أحمد بن علی، مسند أبی یعلى، محقق، سلیم أسد، حسین، ج ۲، ص ۴۵۶، دمشق، دار المأمون للتراث، چاپ اول، ۱۴۰۴ق؛ بیهقی، أحمد بن حسین، شعب الإیمان، محقق، عبد الحمید حامد، عبد العلی، ج ۱، ص ۳۸۲، ریاض، مکتبه الرشد للنشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۲۳ق.

(۹). ر .ک: بدر الدین عینى، محمود بن أحمد، مغانی الأخیار فی شرح أسامی رجال معانی الآثار، ج ۲، ص ۳۲۷، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.

(۱۰). ر .ک: شیخ صدوق، الامالی، ص ۷۵، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق؛ حسکانی، عبید الله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، محقق، محمودی، محمدباقر، ج ۱، ص ۲۹۵، تهران، التابعه لوزاره الثقافه و الإرشاد الإسلامی، مجمع إحیاء الثقافه الإسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق؛ ابن بطریق، یحیی بن حسن، عمده عیون صحاح الأخبار فی مناقب إمام الأبرار، ص ۲۳۳، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۷ق.

(۱۱). ر .ک: طبری آملی، عماد الدین محمد، بشاره المصطفی لشیعه المرتضی، ج ۲، ص ۷۵، نجف، المکتبه الحیدریه، چاپ دوم، ۱۳۸۳ق؛‌ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۹۸، ص ۱۹۶، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.

(۱۲). تاریخ‏ الطبری، ج‏ ۱۱، ص ۶۴۱٫

منبع: اسلام کوئست