نظریه ارسطو در مراتب داشتن عقل بر مبنای قوه و فعل
نظریه ارسطو در مراتب داشتن عقل بر مبنای قوه و فعل
این نظریه از یک جهت دیگر براساس آن نظریه معروف قوه و فعل ارسطو است. نظریه قوه و فعل ارسطو که یک نظریه فوق‏العاده دقیقی است، این‏ است که در طبیعت همیشه اشیاء از حالت بالقوه به حالت بالفعل سوق داده‏ می‏شوند، یعنی در جوهر اشیاء چنین چیزی هست. زیرا ارسطو قائل به نظریه‏ ماده و صورت است. او به ماده تنها قائل نیست، بلکه به صورت هم قائل‏ است.

او می‏گوید یک نوع رابطه‏ای میان ماده موجود و صورتهای آینده هست‏. و می‏گوید که ماده از طریق کون و فساد متحول به صورت و متصور به صورت‏ می‏شود، و از یک قوه‏ای پا به مرحله فعلیت می‏گذارد. فعلیتی که ارسطو برای اشیاء قائل است، امری است که با ماده اشیاء متحد است، ولی عین‏ ماده اشیاء نیست.

یعنی بنابر نظریه ارسطو، عقل انسان وقتی که از مرحله‏ عقل هیولانی پا به مرحله عقل بالملکه می‏گذارد، واقعا جوهر به مرحله‏ای از کمال در ذات خودش نائل شده که اثر آن درک بدیهیات اولیه است. و بعد که به مرحله عقل بالفعل می‏رسد، باز این جوهر به صورت جدیدی نائل می‏شود که اثرش آن عملی است که نامش عقل بالفعل است.

اگر کسی به عقل بالمستفاد مستقلی هم قائل شده، باز می‏گوید وقتی از عقل‏ بالفعل به عقل بالمستفاد می‏رسد، صورت جدیدی پیدا می‏کند.

منابع:

درسهای الهیات شفا، شهید مطهری، ج۲، ص۳۴۶

شاید بپسندید:  نظریه کانت درباره ارزش معلومات