ماتریالیسم در دوره اسلامی
ماتریالیسم در دوره اسلامی
کلمه ” دهر ” یعنی روزگار. به مناسبت همین آیه و همین کلمه که در این آیه آمده است، در دوره اسلامی افرادی را که منکر خدا بودند، ” دهری ” می‏گفتند. در دوره اسلامی به افرادی برخورد می‏کنیم که دهری و مادی‏ بوده‏اند، خصوصا در دوران عباسیان که فرهنگها و روشهای مختلف فلسفی وارد جهان اسلام شد.

به واسطه آزادی فکری که در آن دوره برای افکار علمی و فلسفی و دینی ( البته تا حدودی که با سیاست عباسیین تضاد نداشت ) وجود داشت، رسما عده‏ای به عنوان مادی مسلک و منکر خدا شناخته می‏شدند. این‏ عده با مسلمانان و سایر پیروان ادیان و معتقدین به خدا مباحثه و مجادله‏ می‏کردند و دلایل خود را بازگو می‏نمودند و به دلایل اهل توحید ایراد می‏گرفتند و بالاخره می‏گفتند و می‏شنیدند و آزادانه عقاید خود را ابراز می‏داشتند. تاریخچه اینها در متن کتب اسلامی ثبت شده است.

افرادی در زمان امام صادق ( علیه السلام ) در مسجد پیغمبر ( ص ) جلسه‏ می‏کردند و از این نوع سخنان می‏گفتند. کتاب توحید مفضل زاییده یکی از این جریانهاست.

یکی از اصحاب امام صادق ( ع ) به نام مفضل بن عمر می‏گوید: در مسجد پیغمبر نماز خواندم و سپس در اندیشه فرو رفتم و درباره پیغمبر ( صلی‏ الله علیه و آله ) و عظمت آن حضرت فکر می‏کردم. در همان حال عبدالکریم‏ بن ابی العوجاء که به اصطلاح آن وقت زندیق بوده است آمد و به فاصله‏ دورتری نشست. سپس یکی دیگر از هم مسلکان وی آمد.

دو نفری شروع کردند به کفر گفتن، یعنی خدا را انکار کردند و پیغمبر را فقط به عنوان یک مفکر و نابغه بزرگ نه به عنوان فرستاده خدا و مبعوث از جانب او و به عنوان‏ کسی که از مبدئی غیبی وحی تلقی می‏کرده است یاد کردند. می‏گفتند او نابغه‏ای بود که افکارش را به صورت وحی عرضه داشت تا بتواند در مردم‏ نفوذ کند، و الا نه خدایی هست و نه وحیی و نه قیامتی.

شاید بپسندید:  نظر اسلام در خصوص تناسب کار با شخصیت چیست؟آیا دین اسلام درباره تناسب کار با شأن توصیه‌ای دارد؟

مفضل از شنیدن سخنان آنها سخت ناراحت شد و به آنها ناسزا گفت. سپس‏ به محضر امام صادق ( علیه السلام ) آمد و جریان را به عرض رسانید. حضرت‏ او را دلداری داد و فرمود من تو را مجهز می‏کنم به سخنانی که بتوانی با آنان مواجه شوی و سخنانشان را جواب گویی. سپس امام صادق ( علیه السلام‏ ) در چند جلسه طولانی تعلیماتی به مفضل داد، مفضل نوشت و به این ترتیب‏ کتاب توحید مفضل به وجود آمد.

منابع:

علل گرایش به مادیگری، شهید مطهری، ص۱۳