دیدگاه فخر رازی در مورد آیه صدیقون (آیه ۱۹ سوره مبارکه حدید)
دیدگاه فخر رازی در مورد آیه صدیقون
در این نوشته دیدگاه یکی از علمای بزرگ اهل سنت در مورد ایه صدیقون از کتاب تفسیر کبیر یا همان مفاتیح الغیب ایشان جمع آوری شده است:

متن کتاب تفسیر مفاتیح الغیب (تفسیر کبیر) فخر رازی در مورد آیه

[سوره الحدید (۵۷): آیه ۱۹]

وَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِکَ هُمُ الصِّدِّیقُونَ وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ الْجَحِیمِ (۱۹)[۱]

اعلم أنه تعالى ذکر قبل هذه الآیه حال المؤمنین و المنافقین، و ذکر الآن حال المؤمنین و حال الکافرین، ثم فی الآیه مسألتان:

المسأله الأولى: الصدیق نعت لمن کثر منه الصدق، و جمع صدقا إلى صدق فی الإیمان باللَّه تعالى و رسله و فی هذه الآیه قولان: أحدهما: أن الآیه عامه فی کل من آمن باللَّه و رسله و هو مذهب مجاهد قال: کل من آمن باللَّه و رسله فهو صدیق ثم قرأ هذه الآیه، و یدل على هذا ما روی عن ابن عباس فی قوله: هُمُ الصِّدِّیقُونَ أی الموحدون الثانی: أن الآیه خاصه، و هو قول المقاتلین: أن الصدیقین هم الذین آمنوا بالرسل حین أتوهم و لم یکذبوا ساعه قط مثل آل یاسین، و مثل مؤمن آل فرعون، و أما فی دیننا فهم ثمانیه سبقوا أهل الأرض إلى الإسلام أبو بکر و علی و زید و عثمان و طلحه و الزبیر و سعد و حمزه و تاسعهم عمر ألحقه اللَّه بهم لما عرف من صدق نیته.

المسأله الثانیه: قوله: وَ الشُّهَداءُ فیه قولان: الأول: أنه عطف على الآیه الأولى و التقدیر: إن الذین آمنوا باللَّه و رسله هم الصدیقون و هم الشهداء، قال مجاهد: کل مؤمن فهو صدیق و شهید و تلا هذه الآیه، جذا القول اختلفوا فی أنه لم سمی کل مؤمن شهید؟ فقال بعضهم لأن المؤمنین هم الشهداء عند ربهم على العباد فی أعمالهم، و المراد أنهم عدول الآخره الذی تقبل شهادتهم، و قال الحسن: السبب فی هذا الاسم أن کل مؤمن فإنه یشهد کرامه ربه، و قال الأصم: کل مؤمن شهید لأنه قائم للَّه تعالى بالشهاده فیما تعبدهم به من وجوب الإیمان و وجوب الطاعات و حرمه الکفر و المعاصی، و قال أبو مسلم: قد ذکرنا أن الصدیق نعت لمن کثر منه الصدق و جمع صدقا إلى صدق فی الإیمان باللَّه تعالى و رسله فصاروا بذلک شهداء على غیرهم القول الثانی: أن قوله: وَ الشُّهَداءُ لیس عطفا على ما تقدم بل هو مبتدأ، و خبره قوله عِنْدَ رَبِّهِمْ أو یکون ذلک صفه و خبره هو قوله لَهُمْ أَجْرُهُمْ و على هذا القول اختلفوا فی المراد من الشهداء، فقال الفراء و الزجاج: هم الأنبیاء لقوله تعالى: فَکَیْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّهٍ بِشَهِیدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلى‏ هؤُلاءِ شَهِیداً [النساء: ۴۱] و قال مقاتل و محمد بن جریر: الشهداء هم الذین استشهدوا فی سبیل اللَّه، و روی عن النبی صلى اللّه علیه و سلم أنه قال: «ما تعدون الشهداء فیکم؟ قالوا: المقتول، فقال: إن شهداء أمتی إذا لقلیل، ثم ذکر أن المقتول شهید، و المبطون شهید، و المطعون شهید» الحدیث.

شاید بپسندید:  بسیاری پیامبران و ائمه نتوانستند دست ستم‌گران را از جامعه کوتاه کنند؟ پس فلسفه وجودی آنان چه بود؟

و اعلم أنه تعالى لما ذکر حال المؤمنین، أتبعه بذکر حال الکافرین فقال: وَ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآیاتِنا أُولئِکَ أَصْحابُ الْجَحِیمِ. و لما ذکر أحوال المؤمنین و الکافرین ذکر بعده ما یدل على حقاره الدنیا و کما حال الآخره

[۱] – مفاتیح الغیب، ج‏۲۹، ص: ۴۶۳