دیدگاه فخر رازی در مورد آیه اذن واعیه (آیه ۱۲ سوره مبارکه حاقه)
دیدگاه فخر رازی در مورد آیه اذن واعیه
در این مطلب دیدگاه یکی از علمای بزرگ اهل سنت در مورد ایه اذن واعیه از کتاب تفسیر کبیر یا همان مفاتیح الغیب آقای فخر رازی جمع آوری شده است:

متن کتاب تفسیر مفاتیح الغیب (تفسیر کبیر) فخر رازی در مورد آیه اذن واعیه:

[سوره الحاقه (۶۹): آیه ۱۲][۱]

لِنَجْعَلَها لَکُمْ تَذْکِرَهً وَ تَعِیَها أُذُنٌ واعِیَهٌ (۱۲)

قوله تعالى: لِنَجْعَلَها لَکُمْ تَذْکِرَهً

الضمیر فی قوله: لِنَجْعَلَها

إلى ماذا یرجع؟ فیه وجهان: الأول:

قال الزجاج إنه عائد إلى الواقعه التی هی معلومه، و إن کانت هاهنا غیر مذکوره، و التقدیر لنجعل نجاه المؤمنین و إغراق الکفره عظه و عبره الثانی: قال الفراء: لنجعل السفینه، و هذا ضعیف و الأول هو الصواب، و یدل على صحته قوله: وَ تَعِیَها أُذُنٌ واعِیَهٌ

فالضمیر فی قوله: وَ تَعِیَها

عائد إلى ما عاد إلیه الضمیر الأول، لکن الضمیر فی قوله: وَ تَعِیَها

لا یمکن عوده إلى السفینه فکذا الضمیر الأول.

قوله تعالى: وَ تَعِیَها أُذُنٌ واعِیَهٌ

فیه مسألتان:

المسأله الأولى: یقال: لکل شی‏ء حفظته فی نفسک وعیته و وعیت العلم، و وعیت ما قلت و یقال: لکل ما حفظته فی غیر نفسک: أوعیته یقال: أوعیت المتاع فی الوعاء، و منه قول الشاعر:

/ و الشر أخبث ما أوعیت من زاد و اعلم أن وجه التذکیر فی هذا أن نجاه قوم من الغرق بالسفینه و تغریق من سواهم یدل على قدره مدبر العالم و نفاذ مشیئته، و نهایه حکمته و رحمته و شده قهره و سطوته، و

عن النبی صلى اللّه علیه و سلم عند نزول هذه الآیه: «سألت اللّه أن یجعلها أذنک یا علی، قال علی: فما نسیت شیئا بعد ذلک، و ما کان لی أن أنسى»

فإن قیل: لم قال أُذُنٌ واعِیَهٌ

على التوحید و التنکیر؟ قلنا: للإیذان بأن الوعاه فیهم قله، و لتوبیخ الناس بقله من یعی منهم، و للدلاله على أن الأذن الواحده إذا وعت و عقلت عن اللّه فهی السواد الأعظم عند اللّه، و أن ما سواه لا یلتفت إلیهم، و إن امتلأ العالم منهم.

شاید بپسندید:  دیدگاه فخر رازی در مورد آیه مرج البحرین

المسأله الثانیه: قراءه العامه: وَ تَعِیَها

بکسر العین، و روى عن ابن کثیر وَ تَعِیَها

ساکنه العین کأنه جعل حرف المضارعه مع ما بعده بمنزله فخذ، فأسکن کما أسکن الحرف المتوسط من فخذ و کبد و کتف، و إنما فعل ذلک لأن حرف المضارعه لا ینفصل من الفعل، فأشبه ما هو من نفس الکلمه، و صار کقول من قال: و هو و هی و مثل ذلک قوله: وَ یَتَّقْهِ [النور: ۵۲] فی قراءه من سکن القاف.

و اعلم أنه تعالى لما حکى هذه القصص الثلاث و نبه بها عن ثبوت القدره و الحکمه للصانع فحینئذ ثبت بثبوت القدره إمکان القیامه، و ثبت بثبوت الحکمه إمکان وقوع القیامه.

و لما ثبت ذلک شرع سبحانه فی تفاصیل أحوال القیامه فذکر أولا مقدماتها

[۱] – مفاتیح الغیب، ج‏۳۰، ص: ۶۲۵