دیدگاه شیخ اشراق در مورد ابداع و احداث
دیدگاه شیخ اشراق در مورد ابداع و احداث
حکما بین‏ ابداع و احداث فرق می‏گذارند. البته حکما به هر دو ایجاد می‏گویند. احداث یعنی ایجاد شیئی از شیئی… احداث را بیشتر تکوین می‏نامند و این اصطلاح وقتی است که شی‏ء یک مایه قبلی داشته باشد. ابداع آنجائی‏ است که چیزی از چیزی بوجود نیامده است، [و صرف ایجاد و ابداع است]. حکما قائل هستند که هیچ چیز در طبیعت ابداعی نیست، همه تکوینی و احداثی است.

اما اشیائی نیز داریم که ابداعیاتند، ایجادشان صرف ایجاد است، نه ایجاد شی‏ء از شی‏ء به عقیده اینها عقول مجرده از این نوع است، البته نفس چنین نیست. در مورد طبیعت هم اگر همه موجودات وکل آنرا در نظر بگیریم باز هم نسبت به ذات باری ابداعی است. همه طبیعت دیگر از چیزی بوجود نیامده است، برای مجموع طبیعت دیگر ماده‏ای وجود ندارد. ” کون من ” دو اصطلاح دارد، یکی به این معنی است که هر چیزی ماده‏ای‏ دارد.

به این معنی هیچ چیزی از عدم بوجود نیامده است، چون عدم چیزی‏ نیست که از آن چیزی پیدا شود. اما به یک معنی دیگر همه اشیاء از عدم‏ به وجود آمده‏اند. به این معنی که هر شیئی در مرتبه ذاتش وجود نیست، بعد به واسطه علهالعلل هست می‏شود. اینکه عدم موجود گردد محال است، وجود هم محال است که معدوم شود.

البته شبستری می‏گوید که:

من عدم گردم عدم چون ارغنون

گویدم کانا الیه راجعون[که این به معنای دیگری است].

اما وقتی این دست من حرکت می‏کند، این حرکت موجودی است که تمام این‏ مسافت را در زمان خود اشغال کرده است. نه عدمی موجود شده و نه اینکه‏ بعدا موجودی معدوم شده است. دو عدم قبل و بعد آن حرکت را ما انتزاع‏ می‏کنیم.

منابع:

درسهای الهیات شفا، شهید مطهری، ج۲، ص۱۲۱

شاید بپسندید:  قیمت گوشی گلکسی اس ۵ مینی-Samsung Galaxy S5 Mini