بیان ارسطو از تعبیر کون شی‏ء من شی‏ء
دیدگاه ارسطو از تعبیر کون شی‏ء من شی‏ء

ارسطو درباب ” کون شی‏ء من شی‏ء ” تفسیری را بیان کرده که این تفسیر کامل و جامع نیست. و بر این تفسیر ایرادهائی وارد آمده است. ما مطلب‏ او را با تعبیر و بیان خودمان می‏آوریم، اگر چه او به این شکل نگفته ولی‏ مطلبش همین است. می‏گوید: ( کون شی‏ء من شی‏ء ) اما علی سبیل الاستحاله و اما علی سبیل الاستکمال. علی سبیل الاستحاله یعنی اینکه یک شی‏ء که مجموعی‏ از ماده و صورت است صورتش زایل شود و ضد آن صورت بر آن ماده حائل‏ گردد. این را اصطلاحا استحاله می‏گویند، یعنی از حالی به حالی درآمدن، از حالی به ضد آن حالت درآمدن، مثل آن تعبیری که قدمای ما داشتند و معتقد بودند که آب به هوا تبدیل می‏شود و هوا به آب. می‏گفتند که آب‏ دارای ماده‏ای و صورتی است، در تبدیل آب به هوا صورت آب زایل می‏شود و بر ماده آب صورت هوائی عارض می‏گردد. برعکس آن نیز صادق است، هوا که دارای صورت‏هوائی است، این صورت را از دست می‏دهد و صورت آب یا صورت آتش یا صورتی دیگر عارض او می‏شود. پس منظور از اینکه ” کون‏ شی‏ء من شی‏ء ” علی سبیل‏الاستحاله است اینست که یعنی علی سبیل زوال جزئی‏ از شی‏ء و حلول ضد آن جزء بر آن شی‏ء.

نوع دیگری از ” کون شی‏ء من شی‏ء ” را که ارسطو گفته علی سبیل‏الاستکمال‏ است، نه علی سبیل الاستحاله. پیدا شدن چیزی از چیزی به معنای پیدا شدن‏ کمالی برای او، نه به معنای اینکه چیزی ازمتکون منه زایل شود تا چیز دیگر پیدا گردد. در اینجا بدون اینکه چیزی زایل شود آن چیز دیگر پیدا شده است. مثل کون الرجل من الصبی، می‏گوئیم: ” یصیرالماء هواء ” و نیز می‏گوئیم: ” یصیرالصبی رجلا “.

جمله یصیرالماء هواء به این معنا است که یزول عنه المائیه و یعرضه‏ الهوائیه. اما جمله یصیرالصبی رجلا به این معنا نیست که یزول عنه شی‏ء لیعرضه الرجلیه، بل یزول عنه النقص والعدم، چیزی که از او زایل می‏شود همان نقص و عدم است، و در واقع هیچ امر وجودی از او زایل نمی‏شود. این‏ را می‏گوئیم ” کون شی‏ء من شی‏ء علی سبیل الاستکمال “. و اولی را می‏گوئیم‏ ” کون شی‏ء من شی‏ء علی سبیل الاستحاله “. این بیان ارسطو است.

شاید بپسندید:  دانلود نمونه سوال تربیت بدنی 1 رشته عمومی علوم پایه سال 93 کارشناسی پیام نور

منابع:

درسهای الهیات شفا، شهید مطهری، ج۲، ص۶۱