دیالکتیک از نظر هگل:
دیالکتیک از نظر هگل
دیالکتیک در فلسفه هگل، یعنی عبور کردن از دلائل به نتایج به ضرورت‏ منطقی. تا آنجا که به ذهن مربوط می‌شود، ماهم قبول داریم که استدلالها عبور از مقدمات است به نتایج به ضرورت منطقی منتهی یک حرف دیگری هم‏ ، هگل اضافه میکند و می‌گوید: فرق میان ذهن و عین نیست، و عین عملی که‏ برای ذهن قائل هستید که عبور منطقی از دلائل به نتایج میکند عینا در طبیعت هم هست، و اشیاء در طبیعت به ضرورت منطقی از یکدیگر استنتاج‏ می‏شوند. پس پیدایش نتیجه از مقدمه [در طبیعت و خارج] ضرورت است‏ لذا اگر ما بگوییم هگل تضادها را علت حرکت میداند در تعبیر مسامحه‏ کرده‏ایم. از نظر او، تضادها منتج نتایج هستند بالضرورش، لذا نیاز به‏ علت هم ندارد، چون این انتاج ذاتی است و الذاتی لا یعلل.

بنابراین، در فلسفه هگل از راهی به ” شدن ” و حرکت میرسد که دیگر نیازی به علت ندارد، نه اینکه نیاز به علت دارد ولی علت درونی است و ماورائی نیست و طبق مبنای هگل هم مطلب همینطور باید باشد، کلام و اشکال‏ فقط در مبنای اوست.

منابع:

نقدی بر مارکسیسم، شهید مطهری، ص۳۲۶

شاید بپسندید:  نظریه دکارت در مورد محسوسات و معقولات